شمس الدين حافظ
5
ديوان حافظ ناشنيده پند ( فارسى )
جلد اول بجاى مقدمه « . . . به لحاظهاى عديده نمىتوان قدمت نسخهاى را به تنهائى ملاك درستى سخن حافظ و قبول قطعى آن قرار داد ورنه به همان اشتباهاتى خواهيم افتاد كه بعضى از محققين افتادهاند ، مقصود محققينى هستند كه در كنار يك نسخهء قديمى ساكن و بىحركت ايستاده ، نخواسته يا نتوانستهاند ملكهء اجتهاد را به كار انداخته صورت اصح و انسب را پيدا كنند يا بپذيرند . مثالى خيلى آشكار و در دسترس همه حافظى است كه مرحوم ميرزا محمد خان قزوينى به دستور وزارت معارف از روى چندين نسخه تدوين كرده است . در دقت نظر و امانت و شكيبائى آن مرحوم در تتبّع و مطابقهء نسخهها شبههاى نيست و از همين روى حافظ تصحيحشدهء ايشان يكى از معتبرترين نسخههاى ديوان حافظ بشمار مىرود مع ذلك تعبيرات ناپسند و نامطبوع و احيانا غلط در اين نسخه فراوان است . . . همهء اين ملاحظات طبعا بايد شخص را متوجه اشتباه كاتب بكند و بالنتيجه آن اشتباه را به استناد اينكه در يك نسخهء قديمى بوده است تكرار نكند ولى متأسفانه روش آن مرد فاضل و متتبّع بر اين بود كه از مكتوبات قديمى چشم نپوشد ، هر چند ، مستلزم آوردن تعبيرات ناخوشى باشد . . . شايد در اين باب اعتراضى بر وى وارد نباشد زيرا روش او بر اين بوده است كه از خود اختيارى نشان ندهد و مسئوليت خود را در اين امر دانسته